News - Օմբուդսմեն. Լեռնային Ղարաբաղում մնացել է 20 հայ

2023 թվականի սեպտեմբերի 19-20-ը ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի ժամանակ ընդհանուր առմամբ զոհվել է 223 արցախցի (Լեռնային Ղարաբաղի) բնակիչ, որից 21-ը խաղաղ բնակիչներ են եղել, 6-ը՝ երեխաներ։ Այս մասին Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանում կազմակերպված պանելային քննարկման ժամանակ հայտարարեց Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան (օմբուդսմեն) Գեղամ Ստեփանյանը։ «Ստեփանակերտի մերձակայքում գտնվող վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով ևս 238 մարդ է զոհվել, ինչը եթե ոչ ուղղակիորեն, ապա անուղղակիորեն կապված է [վերոնշյալ] ագրեսիայի և քաոսի հետ»,- հավելեց Ստեփանյանը՝ ասելով, որ ճակատագրերը. Ռազմական գործողություններից հետո 21 հոգի և պայթյունի հետևանքով 20 հոգի դեռ անհայտ է։ Նրա խոսքով, Ադրբեջանը մերժում է պայթյունի վայրում որոնողական աշխատանքները վերսկսելու փորձերը՝ ամեն կերպ խախտելով պայմանավորվածությունները, իսկ Հայաստանը բանակցություններում այդ հարցերը չի բարձրացնում։ «Ինձ համար՝ որպես օմբուդսմենի, չորս կարևոր թեմա կա՝ տեղահանվածների սոցիալական և հումանիտար խնդիրներ, վերադարձի ուղղությամբ աշխատանք, [Ադրբեջանում] հայ բանտարկյալների ճակատագիր և նրանց ազատ արձակում, Լեռնային Ղարաբաղի մշակութային և պատմական վայրերի պահպանում։ Ղարաբաղ. Ես կցանկանայի կենտրոնանալ ևս մեկ հարցի վրա. Պաշտոնապես ասվում է, որ Հայաստանի Հանրապետություն է ժամանել 102 հազար արցախցի։ Հստակեցնեմ, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ագրեսիայից հետո այդքան մարդ է ժամանել։ Մինչև 2020 թվականի պատերազմը Արցախում ապրում էր 145-ից 150 հազար մարդ։ Հիմնականում անտեսված են Հադրութից, Շուշիից և արցախյան այլ բնակավայրերից փախածների իրավունքները։ Այժմ Արցախում մնացել է [ընդամենը] 20 հայ. Մենք տեղեկություն ունենք, թե ինչ պայմաններում են նրանք ապրում։ Ստեփանակերտ տեղափոխվելու համար պետք է թույլտվություն ստանան ադրբեջանական օկուպացիոն ուժերից։ նրանց տների մոտ ոստիկանական կետեր են տեղադրվել՝ հսկելու համար։ Ահա թե ինչ էր սպասում արցախցիներին և ինչու նրանք լքեցին իրենց հայրենիքը»,- ընդգծեց Ստեփանյանը։ Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալու վերաբերյալ Ստեփանյանը նշեց, որ տեղահանված արցախցիների մեծ մասը հակված չէ այն ստանալու այս կամ այն ​​պատճառով, այդ թվում՝ հետագայում վերադառնալու հարցում։ Վկայակոչելով պաշտոնական տվյալները՝ Արցախի օմբուդսմենը նշել է, որ Հայաստանում աշխատանք ունի ընդամենը մոտ 10000 արցախցի, իսկ մտավոր աշխատանք ունեցողները փոքրամասնություն են, ինչը ի վերջո կհանգեցնի արցախցիների արտահոսքին Հայաստանից, իսկ ՀՀ իշխանությունների կողմից իրականացվող ծրագրերը. չափազանց անբավարար, ինչպես փախստականներին տրվող միջազգային օգնությունը։ Այդ կապակցությամբ նա առաջարկել է կազմակերպել դոնորների համաժողով, որը կօգնի Արցախի ժողովրդին կրկին ոտքի կանգնել։ Արցախի օմբուդսմենն ընդգծել է Արցախի ժողովրդի ինքնության պահպանման կարևորությունը։ «Հատկապես ուզում եմ ընդգծել, որ խոսքը ոչ թե անջատողականության մասին է [ինչպես պնդում է Ադրբեջանը], այլ ինքնության պահպանման, որի համար ոչ ոքի չի կարելի մեղադրել»,- պարզաբանեց Գեղամ Ստեփանյանը։ Իսկ խոսելով Արցախում մշակութային ժառանգության պահպանման մասին՝ նա նշեց, որ սա լուրջ խնդիր է, այն քաղաքականացված է, և Ադրբեջանի իշխանությունները հրաժարվում են այդ հարցում համագործակցել միջազգային կազմակերպությունների հետ։ «Միայն արբանյակի միջոցով կարող ենք վերահսկել իրավիճակը»,- ​​հավելեց Ստեփանյանը։