News - Համաշխարհային բանկ. աճում է տնտեսական ակտիվության աճը, արձանագրվում է աննշան գնաճ, Հայաստանում արտահանումը նվազում է

Համաշխարհային բանկը ներկայացրել է հոկտեմբերին Հայաստանի վերաբերյալ իր ամենամսյա տնտեսական թարմացումը։ Ըստ այդմ, նշվում է, որ երկրի տնտեսական ակտիվության աճը օգոստոսին աճել է մինչև 10,9 տոկոս (տարեկան, իրական արտահայտությամբ), հուլիսի 6 տոկոսի (տարեկան) համեմատ։ Դրան հիմնականում նպաստել է ոչ առևտրային ծառայությունների ոլորտը, որն արձանագրել է աճի կտրուկ աճ՝ հուլիսին (տարեկան) 5,8 տոկոսից մինչև օգոստոսի 13,8 տոկոս (տարեկան): Ներքին առևտրի հատվածի աճն արագացել է՝ հուլիսին (տարեկան) 17,8 տոկոսից մինչև օգոստոսին (տ. Այնուամենայնիվ, արդյունաբերական արտադրանքը հետագայում կրճատվել է (հուլիսին՝ -2,4 տոկոսից մինչև -3,7 տոկոս օգոստոսին, տարեկան)՝ պայմանավորված արդյունաբերական հատվածում մոտ 10 տոկոսով (տ. Հանքարդյունաբերության ոլորտում աճի դանդաղ տեմպերը (2.8 տոկոս, տարեկան): Շինարարության աճը փոքր-ինչ թուլացել է՝ պահպանելով բարձր մակարդակը՝ 17,5 տոկոս (տարեկան): Կուտակային աճը տարվա առաջին ութ ամիսներին հասել է 10,4 տոկոսի (տարեկան): Դրամական փոխանցումների ներհոսքերը և արտահոսքերը օգոստոսին հուլիսի համեմատ զգալիորեն աճել են, ինչը հանգեցրել է 52 տոկոսով ավելի զուտ ներհոսքերի (մայրիկ): Այնուամենայնիվ, օգոստոսին դրամական փոխանցումների զուտ ներհոսքը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ 30 տոկոսով ցածր է եղել։ Այս կրճատման պատճառը 74 տոկոսով ավելի մեծ արտահոսքն էր (ներառյալ ցածր բազայից դեպի Ռուսաստան արտահոսքի կրկնապատկումը): Օգոստոսին դրամական փոխանցումների մեծ մասը բաժին է ընկել Ռուսաստանին՝ ներհոսքի 66,2 տոկոսը և արտահոսքի 20 տոկոսը։ Մնացած արտահոսքերը ուղղվել են ԱՄՆ, Արևմտյան Եվրոպա և այլ երկրներ։ Օգոստոսին 0,2 տոկոս գնանկումը սեպտեմբերին (տարեկան) վերածվել է 0,1 տոկոս գնաճի: Արդյունքում միջին գնաճը հետագայում նվազել է՝ հասնելով 2,8 տոկոսի՝ զգալիորեն ցածր 4 տոկոս նպատակային ցուցանիշից Միջին գնաճի դանդաղման հիմնական գործոնը պարենային ապրանքների գների գնանկումն էր, որը շարունակվեց սեպտեմբերին (տ. Միայն տրանսպորտի գները սեպտեմբերին արձանագրել են գնաճի աճ՝ կազմելով 1,3 տոկոս (տարեկան): Քաղաքականության տոկոսադրույքը մնացել է 9,75 տոկոսի մակարդակում։ Արտաքին առևտրի աճը օգոստոսին մեղմացել է. Ներմուծումը և արտահանումը օգոստոսին (տարեկան) աճել են համապատասխանաբար 12 և 6 տոկոսով՝ հուլիսի 20 և 18 տոկոսի համեմատ։ Արտահանման հիմնական տեսակները եղել են թանկարժեք քարերը (64 տոկոսով աճել) և օգտակար հանածոները (12 տոկոսով), սակայն արտահանման մի քանի հատվածներ անկում են ապրել, ինչպիսիք են պատրաստի արտադրանքը և մեքենաները (նախորդ ամիսների վերաարտահանման կարևոր ապրանք): Ներմուծման հիմնական տեսակները եղել են տրանսպորտային միջոցները (67 տոկոսով ավել) և տեքստիլ ապրանքները (63 տոկոսով): Դեպի Ռուսաստան արտահանումը նվազել է 20 տոկոսով (մայրիկ), մինչդեռ Ռուսաստանից ընդհանուր ներմուծումն աճել է 17,8 տոկոսով (մայրիկ): Հունվար-օգոստոս ամիսներին արտահանումն ու ներմուծումն աճել են, համապատասխանաբար, 51,8 տոկոսով և 53,8 տոկոսով։ ՀՀ դրամի վրա ժամանակավոր ազդեցություն է ունեցել սեպտեմբերի 19-ի հարձակումը Լեռնային Ղարաբաղի վրա, դրան հաջորդած փախստականների ճգնաժամը և ընդհանուր անորոշությունը: ՀՀ դրամ/դոլար փոխարժեքը հոկտեմբերի 4-ին արժեզրկվել էր 11 տոկոսով, նախքան կենտրոնական բանկի միջամտության արդյունքում կրկին արժեւորվել։ Հոկտեմբերի կեսերին փոխարժեքը կազմել է շուրջ 400 դրամ/դոլար՝ ընդամենը 0,6 տոկոսով (տարեկան): Սեպտեմբերին միջազգային պահուստները նվազել են 252 մլն ԱՄՆ դոլարով` կազմելով մոտ 4 մլրդ ԱՄՆ դոլար, ինչը համարժեք է ներմուծման ծածկույթի 3,3 ամիսներին։ Օգոստոսին բյուջեն արձանագրել է 25 մլրդ դրամի դեֆիցիտ։ Ընդհանուր եկամուտներն ու դրամաշնորհները օգոստոսին (տարեկան) աճել են 8,5 տոկոսով, իսկ ծախսերն աճել են 18 տոկոսով։ Ընթացիկ ծախսերը օգոստոսին աճել են 14,5 տոկոսով (տ. 2023 թվականի առաջին ութ ամիսներին եկամուտներն աճել են 14,5 տոկոսով (տ. տարեկան կանխատեսվող ՀՆԱ-ի տոկոսը): Ծախսերը, անշուշտ, կավելանան տարվա մնացած ամիսներին՝ պայմանավորված Լեռնային Ղարաբաղից էթնիկ հայերի (երկրի բնակչության մոտ 3,4 տոկոս) հանկարծակի ներհոսքից հետո փախստականների ճգնաժամի լուծման համար ընթացիկ ծախսերի արագացմամբ: Ֆինանսական ցուցանիշները պահպանվել են կայուն՝ գրանցելով կապիտալի համարժեքության և շահութաբերության մարգինալ փոփոխություններ։ Կապիտալի համարժեքության գործակիցը աննշանորեն աճել է 0,1 տոկոսով (մայր) մինչև 20,2, մինչդեռ չաշխատող վարկերի հարաբերակցությունը փոքր-ինչ նվազել է՝ հուլիսի 2,9-ից մինչև օգոստոսի 2,8 տոկոս: Ակտիվների վերադարձը նույնպես փոքր-ինչ աճել է՝ հուլիսի 3 տոկոսից մինչև օգոստոսի 3,1 տոկոս: Օգոստոսին բանկային վարկերն ու ավանդներն աճել են համապատասխանաբար 1,6 տոկոսով և 2,1 տոկոսով (մայր), ինչպես անվանական արտահայտությամբ, այնպես էլ հիմնականում ՀՀ դրամով արտահայտված վարկերի և ավանդների աճով, որոնք կնպաստեն ապադոլարացմանը: