

Կանադայի արտաքին գործերի նախարարությունը ուշադիր հետևում է Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցող իրադարձություններին և անհանգստացած է անցած տարվա իրադարձությունների հետևանքով հումանիտար իրավիճակի կտրուկ վատթարացմամբ։ Այս մասին Կանադայի Համայնքների պալատի արտաքին հարաբերությունների և միջազգային զարգացման հանձնաժողովում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային անվտանգությանն առնչվող քննարկման ժամանակ իր բացման խոսքում ասաց Հայաստանում Կանադայի առաջին ռեզիդենտ դեսպան Էնդրյու Թերները։ Հայաստանի կառավարության օգնության կոչին միացել է Կանադան։ Կանադան հայտարարել է ընդհանուր առմամբ 3,9 միլիոն դոլարի մարդասիրական օգնության մասին՝ մարդասիրական կազմակերպությունների միջոցով Լեռնային Ղարաբաղից փախստականներին աջակցելու համար, ասել է Թերները։ Կանադան հետևողականորեն կոչ է արել ուժ չկիրառել և կոչ է արել բոլոր կողմերին մասնակցել բանակցություններին համապարփակ խաղաղ համաձայնագրի հասնելու համար: Կանադան պաշտպանում է ուժի չկիրառման սկզբունքները, երկու երկրների տարածքային ամբողջականությունը և ինքնորոշման իրավունքը։ Այժմ խաղաղության համաձայնագիրը պետք է երաշխավորի նաև տեղահանված բնակչության՝ Լեռնային Ղարաբաղ վերադառնալու իրավունքը և նրանց ունեցվածքի ու իրավունքների հարգումը, հավելել է դեսպանը։ Պատգամավոր Ստեֆան Բերգերոնը Թերներին հարց է ուղղել Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու հնարավորության մասին, ինչին ի պատասխան դեսպանը մեջբերել է Կանադայի արտգործնախարար Մելանի Ջոլիի խոսքերն այն մասին, որ պատժամիջոցների հարցը սեղանին է։ Անհրաժեշտության դեպքում դրանք կպարտադրվեն, բայց մենք խուսափում ենք դրանից և փորձում ենք խնդիրը լուծել դիվանագիտական ճանապարհով։ Ավելին, մենք պատրաստվում ենք, որպեսզի Կանադան դառնա ԵՄ անդամ չհանդիսացող առաջին երկիրը, որը կմասնակցի մոնիտորինգի առաքելությանը, որպեսզի տեսնի, թե ինչ է կատարվում սահմանին: Մենք նաև աշխատում ենք մեր դաշնակիցների հետ՝ մեր ուղերձը Բաքվին հստակ փոխանցելու համար, որ տարածքային ամբողջականությունը պետք է հարգվի, հավելել է Թերները։ Պատասխանելով դեսպանին՝ Բերգերոնը նշել է, որ Կանադան պատժամիջոցներ է կիրառել Ռուսաստանի դեմ՝ Ուկրաինա ներխուժելու համար, իսկ 2021 թվականին Ադրբեջանը ներխուժել և օկուպացրել է Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի մի մասը։ Քանի որ հակամարտությունը շարունակվում է ավելի քան 30 տարի, երկու երկրների սահմանների մասին հստակ տեղեկատվություն չկա, ուստի մենք ակնկալում ենք, որ նման հարցերը կլուծվեն խաղաղ համաձայնագրի միջոցով, ներառյալ տների և մշակութային արժեքների պահպանումը։ Կանադան աջակցում է այդ ջանքերին, արձագանքեց դեսպան Թերները: Պատգամավոր Հիզեր Մաքֆերսոնը դեսպանին հարցրեց, թե որ դեպքում պատժամիջոցներն ավելի լուրջ կդիտարկվեն։ Դեսպանի խոսքով, դաշնակիցների հետ պատժամիջոցների շուրջ բանակցություններն արդեն ընթանում են, բայց քանի դեռ Հայաստանի կառավարության մոտ այն տպավորությունն է, որ խաղաղ գործընթացը կարող է առաջ շարժվել, Կանադան չէր ցանկանա որևէ քայլ ձեռնարկել այդ ջանքերը խոչընդոտելու համար։ Պատգամավոր Սամեեր Զուբերին դեսպանին հարցրեց՝ արդյոք Հայաստանը միջնորդել է Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու խնդրանքով։ Ոչ, արձագանքեց Թերները և նշեց, որ այս պահին Հայաստանի ներսում վեճ կա պատժամիջոցների կիրառման հետ կապված։ Եղել են աջակցության և կոնկրետ գործողությունների կոչեր, սակայն կա հստակ ըմբռնում, որ հիմնական շեշտը պետք է դրվի համաձայնեցված խաղաղ համաձայնագրի ձեռքբերման վրա, նշել է նա։ Դեսպանը հավելեց, որ ոչ մի երկիր դեռ չի գնացել պատժամիջոցների ճանապարհով, սակայն Ֆրանսիան հայտարարեց Հայաստանին ռազմական օգնություն տրամադրելու մասին, ինչի արդյունքում Ադրբեջանը հրաժարվեց մասնակցել միջազգային հանդիպումներին, որոնք կարող են նպաստել խաղաղ գործընթացին։ Իհարկե, չգիտենք՝ օգտակար կլինեին այդ հանդիպումները, թե ոչ, բայց այս քայլը Ադրբեջանին չմասնակցելու պատճառ տվեց։ Այսպիսով, նման քայլերը, այդ թվում՝ պատժամիջոցների սպառնալիքը, կարող են պատճառ հանդիսանալ, որ որոշ կողմեր չմասնակցեն խաղաղ բանակցություններին, եզրափակել է Հայաստանում Կանադայի առաջին ռեզիդենտ դեսպանը։