

Լեռնային Ղարաբաղի վերջին իրադարձությունները դարձել են Պրահայի և Բրյուսելի հանդիպումների անխուսափելի հետևանքը։ «Վալդայ» քննարկման ակումբի նիստում ասել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝ հավելելով, որ Հայաստանը պաշտոնապես ճանաչել է Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի մաս, և Ռուսաստանը ոչինչ չի կարող անել դրա հետ կապված։ «2022 թվականի աշնանը Պրահայում Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի հովանավորությամբ՝ Ֆրանսիայի նախագահի և Գերմանիայի կանցլերի մասնակցությամբ, հավաքվել էին Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները։ Իսկ այնտեղ հայտարարություն են ստորագրել, հասկանու՞մ եք։ ... Հայտարարություն, որից հետեւում է, որ Հայաստանը ճանաչում է Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի Հանրապետության մաս։ Ավելին, Հայաստանի ղեկավարներն ուղղակիորեն քառակուսի կիլոմետրերով անվանեցին Ադրբեջանի տարածքը, որն անշուշտ ներառում է Ղարաբաղը, և ընդգծեցին, որ իրենք ճանաչում են Ադրբեջանի ինքնիշխանությունը Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի շրջանակներում, որը ժամանակին ԽՍՀՄ կազմում էր։ Եվ ինչպես գիտեք, Ղարաբաղը նույնպես Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի կազմում էր։ Այսինքն, ըստ էության, լուծվեց Ղարաբաղի կարգավիճակի հիմնական, բացարձակապես առանցքային հարցը։ Երբ Ղարաբաղը հռչակեց իր անկախությունը, ոչ ոք չճանաչեց այդ անկախությունը, նույնիսկ Հայաստանը։ Ինչն, անկեղծ ասած, տարօրինակ է ինձ համար։ Այնուամենայնիվ, սա էր որոշումը. նրանք չեն ճանաչել Ղարաբաղի անկախությունը։ Բայց այստեղ՝ Պրահայում, ճանաչել են, որ Ղարաբաղը պատկանում է Ադրբեջանին։ Իսկ հետո 2023-ի սկզբին նույն բանը կրկնեցին երկրորդ անգամ Բրյուսելում նմանատիպ հանդիպման ժամանակ... Ի դեպ, այս մասին մեզ ոչ ոք չի ասել։ Այս մասին ես անձամբ իմացել եմ մամուլից։ Ադրբեջանը միշտ Ղարաբաղը համարել է իր տարածքի մաս։ Բայց, սահմանելով Ղարաբաղի կարգավիճակն Ադրբեջանի կազմում, Հայաստանը որակական փոփոխություններ կատարեց իր դիրքորոշման մեջ։ Սրանից հետո հանդիպումներից մեկում նախագահ Ալիևը մոտեցավ ինձ և ասաց. «Տեսնում եք, բոլորը հասկացան, որ Ղարաբաղը մերն է։ Ձեր խաղաղապահներն այնտեղ են մեր տարածքում»...Տեսեք, նույնիսկ մեր խաղաղապահների կարգավիճակը որակական փոփոխությունների է ենթարկվել այն բանից հետո, երբ Ղարաբաղի կարգավիճակը որոշվեց Ադրբեջանի կազմում։ Նա (Ալիևը – խմբ.) ասում է՝ ձեր զինվորականները մեր տարածքում են, եկեք որոշենք երկկողմանի։ Դե, վարչապետ Փաշինյանը հաստատեց. «Այո, հիմա պետք է երկկողմանի բանակցություններ վարել»։ Այսինքն՝ Ղարաբաղը չկա։ Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին ինչ ուզում եք՝ ասեք։ Բայց սա Ղարաբաղի կարգավիճակի առանցքային հարցն էր, ամեն ինչ սրա շուրջ էր պտտվում տասնամյակներ շարունակ՝ ինչպես, երբ, ով է որոշելու նրա կարգավիճակը։ Բոլորը! Հայաստանը որոշեց. Ղարաբաղը պաշտոնապես դարձավ Ադրբեջանի կազմում. Սա ժամանակակից հայկական պետության դիրքորոշումն է։ Դե ինչ անենք... Այն ամենը, ինչ տեղի ունեցավ ոչ վաղ անցյալում, և Լաչինի միջանցքի արգելափակումը և այլն: Այս ամենն անխուսափելի էր Ղարաբաղի նկատմամբ Ադրբեջանի ինքնիշխանության ճանաչումից հետո։ Ժամանակի հարց էր՝ երբ և ինչ ձևով Ադրբեջանն այնտեղ սահմանադրական կարգ կհաստատի իր սահմանադրության շրջանակներում։ Լավ, ի՞նչ ասենք։ Ուրիշ ինչպե՞ս արձագանքել սրան: Հայաստանը ճանաչեց, բայց ի՞նչ անենք, ասենք՝ չէ, չենք ճանաչում. Դե սա անհեթեթություն է... Հիմա չեմ ասի, կարծում եմ, որ սխալ կլինի հաղորդել մեր քննարկումների նրբությունները, բայց այն, ինչ տեղի ունեցավ վերջին օրերին և շաբաթներին, անխուսափելի հետևանքն էր այն ամենի, ինչ արվեց Պրահայում և Բրյուսելում։ Ուստի պարոն Միշելը և նրա գործընկերները պետք է մտածեին այն ժամանակ, երբ, ըստ երևույթին, ստույգ չգիտեմ, համոզեցին Հայաստանի վարչապետին գնալ նման քայլի... պետք է բոլորը միասին մտածեին, թե ինչ ճակատագիր է սպասվում. Ղարաբաղի հայերը պետք է, լավ, գոնե ինչ-որ բան գրեն, թե ինչ է իրենց սպասում այս իրավիճակում, ինչ-որ կարգ՝ Ղարաբաղի ինտեգրման համար Ադրբեջանին, ինչ-որ կարգ՝ անվտանգության ապահովման և իրենց իրավունքների հարգման համար... Բայց. այնտեղ սրանից ոչինչ չկա: Կա միայն հայտարարություն, որ Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում է։ Բոլորը! Իսկ ի՞նչ անենք, եթե Հայաստանն ինքը այդպես է որոշել»։ Պուտինը նշել է.