News - Սվանտե Լունդգրեն. Ղարաբաղյան ողբերգության դասն այն է, որ բանավոր դատապարտումները չեն դադարեցնում ավտորիտար պետությունների ագրեսիան.

Սեպտեմբերի 19-ին Լեռնային Ղարաբաղի հայերի վրա ադրբեջանական հարձակման և դրան հաջորդած բռնի գաղթի արդյունքում այս շրջանը շուտով կդատարկվի հայերից՝ առաջին անգամ ավելի քան երկու հազարամյակի ընթացքում։ Այս մասին The Conversation-ում հրապարակված իր հոդվածում նշել է Լունդի համալսարանի գիտաշխատող Սվանտե Լունդգրենը։ «Սա ողբերգություն էր, որից կարելի էր խուսափել: The New York Times-ը վերջերս գրել էր այն մասին, թե ինչ է կատարվում այժմ Լեռնային Ղարաբաղում, որ «գրեթե ոչ ոք չի տեսել, որ դա գալիս է»: Ոչինչ ավելի սխալ չէր կարող լինել: Հայերը, ինչպես նաև նրանք, ովքեր հետևել են հակամարտությանը, երկար ժամանակ զգուշացրել են, որ դա գալիս է»,- հավելեց հետազոտողը: «Համաշխարհային հանրությունը և նրա ինստիտուտները, ներառյալ ԵՄ-ն, անկասկած, թույլ տվեցին Ադրբեջանին ազատվել իր ռազմական արկածախնդրությունից, ինչը միայն խթանեց երկրին»,- ընդգծել է Լունդգրենը: «2022 թվականի ամռանը Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը այցելեց Բաքու և համաձայնագիր կնքեց Ադրբեջանից Եվրոպա գազի մատակարարման վերաբերյալ։ Այդ ժամանակից ի վեր նա մի քանի անգամ գովաբանել է երկիրը որպես ԵՄ «վստահելի էներգետիկ գործընկեր»: «Այս աջակցությամբ զորացած՝ մի քանի ամիս անց Ադրբեջանը հարձակում սկսեց ոչ թե Լեռնային Ղարաբաղի, այլ հենց Հայաստանի ներսում գտնվող մի քանի տարածքների վրա։ Այդ ժամանակից ի վեր Ադրբեջանը օկուպացրել է Հայաստանի անվիճելի և միջազգայնորեն ճանաչված տարածքի ավելի քան 100 քառակուսի կիլոմետրը։ ԵՄ-ն կարող էր միայն զսպվածության խնդրանքով դիմել և հանգստացավ, երբ երկու օր անց մարտերը դադարեցին»,- նշել է հետազոտողը: «2022 թվականի դեկտեմբերին Ադրբեջանը սկսեց Լաչինի միջանցքի շրջափակումը, որը միակ կապն է Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի միջև»,- հիշեցրել է Լունդգրենը։ «Շրջափակումը տևած ավելի քան ինը ամիսների ընթացքում արևմտյան առաջնորդները դատապարտեցին այն և պահանջեցին Ադրբեջանից վերացնել այն: Բայց այս պահանջի հետևում ուժի որևէ միջոց չի դրվել, և չեն եղել պատժամիջոցներ կամ նույնիսկ պատժամիջոցների սպառնալիքներ։ «Ադրբեջանի իշխանությունը հասկացավ ազդանշանները։ Դուք կարող եք տապալել հումանիտար ճգնաժամը ավելի քան 100,000 մարդու վրա, նույնիսկ մինչև ցեղասպանության շեմը, առանց որևէ բան տուժելու, բացի բանավոր դատապարտումներից»,- գրել է նա։ «Վերջին էսկալացիայից հետո ԵՄ տարբեր հայտնի ներկայացուցիչներ հերթական անգամ դատապարտել են ուժի կիրառումը և հանդես եկել տարբեր կոչերով։ Նրանք կարծես չեն տեսնում, թե ինչ է իրենց առջևում. ավտորիտար պետությունների ագրեսիվ ծրագրերը չեն կասեցվում դատապարտումներով և կոչերով։ Շատ ավելի կտրուկ միջոցներ են պահանջվում»,- գրել է Լունդգրենը։ «Ադրբեջանը պնդում է, որ իրենց չեն ստիպել դա անել, նրանք ինքնակամ փախել են։ Մակերեսային մակարդակով դա ճիշտ է, քանի որ ադրբեջանցի ոչ մի զինվոր բռնի ուժով չի հեռացրել նրանց: «Բայց նրանք ինքնակամ չեն փախչում։ Փոխարենը նրանց դրել են մի իրավիճակում, երբ այլ ելք չունեն»,- հավելեց հետազոտողը: «Անկլավի վրա ադրբեջանական հարձակումից հինգ օր առաջ ԱՄՆ կառավարության ներկայացուցիչն ասաց, որ ԱՄՆ-ը չի հանդուրժի Լեռնային Ղարաբաղի էթնիկ զտումները։ Հիմա դա տեղի է ունեցել, և Վաշինգտոնը կարծես թե հանդուրժում է դա, եթե Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցների բացակայությունը որևէ նշան լինի»,- հիշեցրեց նա։ «Ադրբեջանի ծրագրերով անհանգստանալու պատճառ կա. Ղարաբաղի հայերի ճնշումից հետո Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կրկնել է այն, ինչ նախկինում ասել է, որ «Արևմտյան Հայաստանը» համարում է պատմական ադրբեջանական տարածք, որը, հետևաբար, Ադրբեջանը իրավունք ունի հետ վերցնելու։ «Սրանով նա նկատի ունի Հայաստանը։ Այս ծրագրերում նա ունի Թուրքիայի լիարժեք աջակցությունը։ Առաջին թիրախը լինելու է Հայաստանի հարավային հատվածը՝ Սյունիքի մարզը, որը Ադրբեջանը կոչում է Զանգեզուր։ «Անհրաժեշտ է վճռական գործողություններ արևմուտքից, որպեսզի երաշխավորվի, որ ագրեսիվ ադրբեջանական վարչակարգն իր ներկայիս հաղթանակի ժամանակ նոր ռազմական արկածախնդրության չդիմի: ԵՄ-ն կարող է պատժամիջոցներ կիրառել այս ռեժիմի դեմ, մի բան, ինչին վերջերս արդեն կոչ են արել տարբեր կուսակցական խմբերի ավելի քան 60 պատգամավորներ: «Ադրբեջանի հարձակումը Լեռնային Ղարաբաղի վրա պետք է հետևանքներ ունենա. Եթե ​​Բաքվի վարչակարգն անպատժելիորեն դուրս գա դրանից, նա կոգեշնչվի շարունակել իր ագրեսիան հայերի դեմ։ Սա վտանգավոր ազդանշան կլինի այլ ավտորիտար պետությունների ղեկավարների համար։ Լեռնային Ղարաբաղում այժմ ծավալվող ողբերգության դասն այն է, որ բանավոր դատապարտումներն ու կոչերը չեն կանգնեցնում ավտորիտար պետությունների ագրեսիան։ Դա կարող են անել միայն սուր միջոցները»,- եզրափակել է Սվանտե Լունդգրենը։