

Դա տեղի ունեցավ արագ, վերջին արշավանքը, և ագրեսորները սպանեցին հարյուրավոր քրիստոնյաների: Հայաստանը այլ ելք չուներ, քան փրկել իր հազարավոր քաղաքացիների մահից՝ Լեռնային Ղարաբաղում իր անկլավը հանձնելով Ադրբեջանի բռնապետ Իլհամ Ալիևի դաժան ուժերին, ասվում է The Telegraph-ում ՄԱԿ-ի ռազմական հանցագործությունների գծով նախկին դատավոր Ջեֆրի Ռոբերթսոնի հոդվածում։ ՄԱԿ-ի նախկին դատավորը, Ռուսաստանի վրա պատասխանատվություն դնելը Լեռնային Ղարաբաղի հայերի անվտանգության ապահովման համար, անխոհեմ որոշում էր: Իր հոդվածում Ռոբերտսոնը նշում է, որ 120,000 հայեր այժմ ստիպված են կամ լքել իրենց նախնիների տները, կամ ապրել բռնակալության ներքո, որը սնուցել է բռնակալությունը: Տարիներ շարունակ ատելություն նրանց նկատմամբ: «Լեռնային Ղարաբաղը հաղթեց պատերազմում մինչև 1994 թվականը և հայտարարեց, ինչպես Կոսովոն, իր ինքնորոշման իրավունքը: Հաջորդ քառորդ դարի ընթացքում նա ինքն իրեն կառավարեց Հայաստանի օգնությամբ։ Դա արեց դա, բավական ողջամիտ, արդար ընտրությունների և անկախ դատական համակարգի նման ժողովրդավարական ինստիտուտների դեպքում, ինչպես ես գտա, երբ 2014թ. դատական գործով երկրում հետաքննեցի իրավիճակը: «Հայ անջատողականներ», բայց հայ ժողովրդի, որի նախնիները դարեր շարունակ ապրել են այս լեռնաշխարհում և քառորդ դար պայքարել և նվաճել են դաժան բռնապետին դիմակայելու իրավունքը։ Սակայն սահմանին ադրբեջանական սադրանքները շատ էին` «վերահսկողության գիծը»: Ինչ վերաբերում է ՄԱԿ-ին, ապա Լեռնային Ղարաբաղը կհիշվի որպես ևս մեկ պատճառ, թե ինչու այն այլևս նպատակային չէ: Այդ նպատակը, հիշեցնում է նրա Կանոնադրությունը, «հաջորդող սերունդներին փրկելն է պատերազմի պատուհասից», սակայն նա չի կարող վտարել Ռուսաստանին (նույնիսկ եթե Պուտինը միջուկային զենք օգտագործեր), որը վետո կդներ իր սեփական արտաքսման վրա, և նա չի կարող նույնիսկ Ադրբեջանին վտարել ագրեսիայի համար։ (որովհետև Ռուսաստանը վետո կդներ Անվտանգության խորհրդի անհրաժեշտ հանձնարարականի վրա): Առաջընթացի միակ ճանապարհը ՄԱԿ-ի փոխարինումն է, քանի որ նրա Անվտանգության խորհուրդը նպատակի համար հարմար չէ: Այն ունակ չէ բարեփոխումների, քանի որ Ռուսաստանն ու Չինաստանը վետո կդնեն բարեփոխումների վրա։ «Անվտանգությունը» կգա միայն միջազգային ներկայացուցչական մարմնի կողմից, որն ունի բարոյական, ռազմական, տնտեսական ուժ՝ զսպելու ավտորիտար ագրեսիան», - գրում է Ջեֆրի Ռոբերտսոնը: