News - Քերի Քավանո. Ալիևը զգում էր, որ կարող է ռազմական ճանապարհով լուծել Ղարաբաղի հարցը և չհանդիպել ընդդիմությանը

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հավանաբար հասկացել է, որ կարող է ռազմական գործողություններ սկսել և զգալի հակազդեցություն չհանդիպել. նա հարմար առիթի էր սպասում խնդիրը ռազմական ճանապարհով լուծելու համար, ինչն էլ արեց։ NEWS.am-ի «Ուժի գործոն» հաղորդման եթերում նման կարծիք հայտնեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի նախկին համանախագահ, Կենտուկի Պատերսոնի համալսարանի դիվանագիտության և միջազգային առևտրի դպրոցի պրոֆեսոր, դեսպան Քերի Քավանոն՝ անդրադառնալով սանձազերծած ռազմական գործողություններին։ Ադրբեջանը ընդդեմ Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) և նրա ճնշման ներքո այնտեղ իրականացված հայկական էթնիկ զտումները, և դրա հետևանքով արցախցիների բռնի տեղահանումները։ Պաշտոնաթող դիվանագետի խոսքով՝ Ալիևի համար առաջին ազդանշանն այն էր, որ Լաչինի միջանցքը փակելուց հետո էական քայլեր չեն ձեռնարկվել այն վերաբացման ուղղությամբ։ «Եվ հետո նա տեսավ ավելին հունիսին, երբ այդ շրջափակումն ավելի խստացվեց, դեռևս ոչ մի գործողություն չձեռնարկվեց: Եվ նա, անշուշտ, տեղյակ էր, որ Մոսկվան շատ շեղված է Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններից: Այսպիսով, ես կարծում եմ, որ նա գիտակցում էր, որ Ռուսաստանը չի պատրաստվում դադարեցնել իր ձեռնարկած որևէ գործողություն, և նա հնարավորություն է փնտրել այնուհետև ռազմական ճանապարհով շարժվելու համար, ինչը նա արել է»,- նշել է Քավանոն։ Նրա խոսքով, Արցախում ռուս խաղաղապահները բավականաչափ զինված չեն եղել, որպեսզի կանխեն Ադրբեջանի հարձակումը. «Ռուսաստանն առաջատարն էր տարածաշրջանին իր հարևանությամբ, ինչպես նաև այն փաստով, որ Հայաստանում տեղակայված էին ռազմական ուժեր: Ռուսաստանը հետագայում ավելի մեծ պատասխանատվություն ստանձնեց պաշտպանելու Լեռնային Ղարաբաղի և 2020թ. վերջում մենք տեսանք, որ ռուսական ռազմական ուժերը ոչ մի գործողություն չձեռնարկեցին: Այժմ ես ճանաչում եմ 1960 խաղաղապահների, ովքեր այնտեղ էին հիմնականում միջանցքներով հետ ու առաջ անցնելու և շփման գծի երկայնքով ընդհանուր ռազմական ապստամբությունը կանխելու համար: Նրանք սարքավորված չէին հետ մղել ինչ-որ բան այն, ինչ տեղի ունեցավ անցյալ շաբաթ: Այսպիսով, ինչ կարող էին անել, կներեք, բայց կարծում եմ, որ միջազգային հանրության կողմից պարզ է, որ դա կոչ արեց այն ժամանակ, երբ ճանապարհը սկսեց շրջափակվել, և ակնկալիք կար, որ նրանք կանեին: բացել են այդ ճանապարհը, բայց չեն արել»,- նշել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի նախկին համանախագահը։ Ըստ Քավանոյի՝ այն, ինչ հիմա կատարվում է, նաև միջնորդների ձախողումն է, որոնք, նրա գնահատմամբ, բավարար ջանքեր չեն գործադրել և քայլեր չեն ձեռնարկել։ Մյուս կողմից նա ընդգծում է, որ ԱՄՆ-ն ու Եվրոպան չեն կարող կողմերին որեւէ լուծում պարտադրել։ «Կուսակցություններն իրենք չկարողացան գտնել լուծումը, և որտեղ մի քանի անգամ մոտեցան այն գտնելուն, նրանք չհատեցին սահմանը և չընդունեցին այն կամ քաղաքական համարձակություն ունեցան նախապատրաստելու բնակչությանը և ձեռնարկելու այն քայլերը, որոնք անհրաժեշտ են դրան հասնելու համար: - ընդգծել է Քավանոն։ Վերջին ամիսներին, հատկապես Միացյալ Նահանգները, Եվրամիությունը (ԵՄ), որպես հայ-ադրբեջանական բանակցություններում ներգրավված միջնորդներ, պնդում էին, որ Ադրբեջանը պետք է երաշխավորի Լեռնային Ղարաբաղի հայերի անվտանգությունն ու իրավունքները, սակայն Ադրբեջանը կրկին հետևեց ռազմական գործողություններին. ճանապարհ՝ բռնի տեղահանելով արցախցիներին և ստիպելով այս հայերին լքել իրենց հայրենիքը։ Ինչո՞ւ, օրինակ, արևմտյան միջնորդները պատժամիջոցներ չկիրառեցին Ադրբեջանի դեմ՝ կանխելու էթնիկ զտումները Լեռնային Ղարաբաղում և հայերի բռնի տեղահանումը։ Ի պատասխան այս հարցին՝ Քավանոն հույս է հայտնել, որ ԱՄՆ-ն ու ԵՄ-ն այժմ կդիտարկեն այդ տարբերակը։ «Բայց իմ ակնկալիքն այն է, որ այդ բաները հիմա քննարկվում են: Կարողանալ պարտադրել դրանք կանխելու համար: Եթե դա տեղի ունենար, եթե երկխոսությունը դրական լիներ, ես չեմ կարծում, որ դուք կտեսնեիք, որ եվրոպական երկրները պատժամիջոցներ կիրառեն այդ հանդիպումների ժամանակ: Այն, կարծես, հաջողության որոշակի շանսեր ունեին»,- նշել է Քավանոն՝ հավելելով, որ չի հավատում, որ այդ պայմաններում եվրոպական երկրները պատժամիջոցներ կկիրառեին Ադրբեջանի դեմ։ Նրա խոսքով, ցավալի է, որ հասել ենք նման կետի, քանի որ կարծում է, որ նախկինում այլ ելքով իրավիճակ ունենալու բազմաթիվ հնարավորություններ են եղել։ «Մենք տեսանք խաղաղության բանակցությունների երեք տասնամյակների ընթացքում մի քանի կետեր, որտեղ թվում էր, թե ինչ-որ բան կարելի էր հասնել, ինչը կարող էր նորմալ խաղաղություն հաստատել դիվանագիտական ​​երկխոսության միջոցով: Եվ այն, ինչ մենք տեսանք այստեղ, 2020թ. հեռացավ դիվանագիտական ​​երկխոսությունից և ուժ կիրառեց՝ դրա ակնկալվող հետևանքներով իր նպատակներին հասնելու համար: Եվ դա իսկապես մարդկանց հոսքն է, գրեթե անվերջ, ովքեր փախչում են Լեռնային Ղարաբաղից և վախենալով իրենց անվտանգության և այնտեղ ապրելու ունակության համար»,- ասել է թոշակառուն: ԱՄՆ դիվանագետը նշել է.