

Չնայած Եվրամիությունը օգոստոսին հրապարակեց 2025 թվականի Մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության մասին իր համապարփակ զեկույցը, այն մեծ աղմուկ չստեղծեց հայաստանյան մեդիա դաշտում: Զեկույցը, սակայն, հագեցած է Հայաստանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ ուշագրավ դիտարկումներով ու քննադատական գնահատականներով, և այն արժանի է մեր ուշադրությանը։ Քաղաքական գործիչ Արմեն Աշոտյանն ընդգծել է, որ զեկույցում առանձնահատուկ ուշադրություն է հրավիրվում մի քանի առանցքային հարցերի վրա՝ ոստիկանության վարքագծի ոչ համարժեք հետաքննություն, դատական փխրուն անկախություն, որը հանգեցնում է արդարադատության ակնհայտ խախտումների, և երկարատև նախնական կալանքի կիրառումը: Սրանք խնդիրներ են, որոնք խորապես արմատացած են Հայաստանի իրավական համակարգում, որոնք, ըստ զեկույցի, շարունակում են գոյություն ունենալ՝ չնայած առաջարկվող և շարունակվող բարեփոխումներին: Զեկույցը նաև ընդգծում է SLAPP-ի (Ռազմավարական դատավարություններ ընդդեմ հանրային մասնակցության) հայցերի շարունակական միտումը, որը ճնշում է քննադատական լրագրությանը և խոսքի ազատությանը: Այս իրավական ճնշումը խեղդում է հասարակական կարևոր քննադատությունները՝ սառեցնող ազդեցություն ստեղծելով լրատվամիջոցների և անհատների վրա, ովքեր համարձակվում են մարտահրավեր նետել իշխանություններին կամ ի հայտ բերել կառավարության թերությունները: Ավելին, անհանգստացնող մակարդակ կա Հայաստանի ռազմական հատվածի պայմանների և վերաբերմունքի վերաբերյալ: Խնդիրները ներառում են համարժեք կենսամակարդակի անտեսումը և պետական գնումների գործընթացում կոռուպցիայի վերաբերյալ բազմաթիվ չհասցեագրված բողոքները: Այս գործոնները ցույց են տալիս համակարգված թուլություններ, որոնք ազդում են երկրի՝ իր զինվորների իրավունքները պաշտպանելու և պետական ռեսուրսներն արդյունավետ կառավարելու ունակության վրա: Դատական բարեփոխումները, թեև հայտարարվում է, որ ընթացքի մեջ են, դեռևս էական ազդեցություն չեն ունեցել հիմնական կառուցվածքային խնդիրների վրա, ներառյալ դատական համակարգի կոռուպցիան և պաշտոնական գործարքների թերի թափանցիկությունը: Սա նվազեցնում է հանրային վստահությունը և խոչընդոտում է արդար կառավարման համար կարևոր իրավական հիմքի ձևավորմանը: Այս խնդիրների ֆոնին զեկույցն ընդգծում է շարունակական միջազգային քարոզչության և ներքաղաքական կամքի հրատապությունը՝ մարդու իրավունքների սկզբունքները կիրառելու և համակարգային փոփոխություններ իրականացնելու համար: Անկախ վերահսկողության մեխանիզմների և հասարակության ավելի ներգրավված մասնակցության անհրաժեշտությունը կարևորվում է որպես Հայաստանի մարդու իրավունքների օրակարգն առաջ մղելու անբաժանելի բաղադրիչ: Եզրափակելով, ԵՄ-ի փաստագրված պատկերացումները Հայաստանի համար և՛ ոսպնյակ են, և՛ մարտահրավեր՝ լուծելու այս համակարգային խնդիրները և ավելի սերտորեն համապատասխանեցնել մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշներին: Շարունակական ջանքերով և իրական թափանցիկությամբ Հայաստանը կարող է բարելավել մարդու իրավունքների համաշխարհային վարկանիշը և խթանել ավելի արդար և ժողովրդավարական հասարակություն: