News - دوستی بین ارمنستان و ژاپن در زبان رقص

سونا دانیلیان «We» گروهی رقص سنتی است که شعبه‌هایی در ژاپن دارد و نمایندهٔ رقص ارمنی در ژاپن است. «Yarhush'ta» نام رقص جنگی/نظامی ارمنی‌های موش و سسون در ارمنستان غربی است که به طور سنتی توسط مردان اجرا می‌شود. نام این رقص تفاسیر گوناگونی دارد. یکی از این تعبیرها این است که «Yarhush'ta» به معنای دوستِ سلاح است. از فارسی واژهٔ «yar» به معنای دوست است و «khisht»/«khishtik» نیزه‌ای کوتاه و یک سلاح است. در حین رقص، چگونگی در دست گرفتن دست‌ها، موقعیت‌ها و ترکیب‌ها به طور پیوسته تغییر می‌کند. تعداد رقاصان باید زوج باشد. آنان به دو گروه تقسیم می‌شوند، یکی حمله می‌کند و دیگری دفاع می‌نماید. دست‌ها آزاد است و با حرکاتی به سمت جلو و عقب، به راست و چپ و در نهایت با کف زدن همراه است. رو به رو هم می‌ایستند، دست‌های خود را بالای سر برده و با کف دست به یکدیگر ضربه می‌زنند که نماد برخورد سلاح‌هاست. سرعت حرکات به تدریج افزایش می‌یابد و کف زدن‌ها تیزتر می‌شود. اجرای پرشورِ «Yarhush'ta» ارمنی که توسط جوانان ژاپنی به نمایش گذاشته شده، به طور گسترده در اینترنت پخش شده و همچنان بازدیدکنندگان زیادی را جذب می‌کند. اما عده‌ای آگاه نیستند که این ژاپنی‌ها که این رقص ارمنی را مشهور و منتشر می‌کنند، دانش‌آموزان یکی از گروه‌های ملی رقص سنتی ارمنستان هستند — شعبهٔ ژاپنی گروه رقص مردمی ارمنی با نام «Menq»، گروه رقص مردمی ارمنیِ ژاپن به نام «Menq Japan». در سرزمین خورشید تابان، «We» دو شعبه دارد: یکی در توکیو و دیگری در کیوتو. این گروه که اکنون ۱۳ سال عمر دارد، پارسال همکاری با متخصصان ژاپنی را آغاز کرد، پس از آن که فدراسیون ملی رقص‌های قومی ژاپن تصمیم گرفت موسیقی‌دانان و مربیان رقص را به ارمنستان بفرستد تا رقص‌های ملی ارمنستان را بیاموزند و در ژاپن گسترش دهند. گروه آنان را به مدت دو هفته میزبانی کرد، مطابق با آداب مهمان‌نوازی ارمنی. به مدت نیم ماه طرف ارمنی با مربیان رقص و موسیقی‌دانان ژاپنی همکاری کرد و به آنان بیش از بیست رقصِ قومیِ ارمنستان را آموخت. کارشناسان ارمنی ۱۳ رقص را به عنوان راهنما برای همکاران ژاپنی‌شان فیلم‌برداری کردند. این ضبط‌ها نه تنها حرکات را آموزش می‌دهند، بلکه تاریخ، قدرت، محتوای درونی و معنای این رقص‌ها را نیز منتقل می‌کنند. نوازندگان پروژهٔ «Kait Art»، گریگور کارتاشیان و گریگور داوتیان، مدرسه‌های تخصصی در سازهای کوبه‌ای و بادی برای موسیقیدانان ژاپنی علاقه‌مند به دودوک ارمنی، زورنا و فلوت نیز برگزار کرده‌اند. نمایندگان «We» نه تنها با ریتم‌ها و حرکات رقص ارمنی آشنا کردند، بلکه با اماکن تاریخی ارمنستان، غذاهای هزاران ساله‌اش و طبیعت خیره‌کنندهٔ آن نیز آشنا کردند. «We» نشست‌های تاریخی برگزار کرد تا آن‌ها تصویر کاملی از مردم ارمنستان به‌دست آورند و درک‌شان از مبدأ رقص‌های ارمنی، کسانی که این رقص‌ها را اجرا می‌کنند و مردمانی که چنین رقص‌هایی را‌آفرینند، عمیق‌تر شود. فکر می‌کنم در نتیجه آنان تصویر جامع‌تری از رقص‌ها و مردم ارمنی خواهند داشت و فهم عمیق‌تری از جوهر رقص‌های ارمنی پیدا خواهند کرد — این دیدگاه را استپان توریان، مدیر اجرایی NGO «We» بیان می‌کند. او اضافه می‌کند که از دید تماشای رقص‌های ارمنی توسط مردم ژاپن روشن است که آنها روان‌شناسی رقص‌های ما را نسبتاً خوب درک کرده‌اند. شایان ذکر است که ژاپنی‌ها از دههٔ ۱۹۹۰ میلادی به رقص‌های ارمنی علاقه‌مند بوده‌اند، زمانی که باستان‌شناس اهل آمریکا، تام بزیکِیَن، به طور منظم به ژاپن دعوت می‌شد تا رقص‌های ارمنی را به ژاپنی‌های علاقه‌مند بیاموزد. اما از سال گذشته فدراسیون ملی رقص‌های قومی ژاپن تصمیم گرفت رقص ارمنی را از مهد فرهنگ، به ژاپن وارد کند. بنابراین، رقص‌های ارمنی و ریتم‌های رقص به طور مستقیم از متخصصان ارمنی آموخته می‌شود و مربیان‌شان به سوی آنان اعزام می‌شوند. این آغاز موجی نو از «همکاری رقص» ارمنستان و ژاپن شد و به رقص ارمنی روحی تازه و مسیری جدید برای شناخته شدن بخشید. صدها نفر از ژاپن با انرژی دوباره به کاوش رقص‌های قومی ارمنی روی آوردند. «We» قصد دارد به زودی دیدارهای متقابل با ژاپن انجام دهد تا با رهبری فدراسیون ملاقات کند، همکاری را عمیق‌تر سازد و استاندارد را بالا ببرد. این خبر به تازگی توسط رئیس «We» در برنامهٔ صبحگاهی ATV اعلام شد. استپان توریان بر اهمیت تماس زنده با دوستداران رقص ارمنی در ژاپن تأکید می‌کند و می‌گوید سفر به ژاپن باید این ارتباط را تقویت کند. او می‌گوید در ژاپن، که حدود ۸٬۰۰۰ کیلومتر از ارمنستان فاصله دارد، تعداد زیادی از دوستداران رقص ارمنی وجود دارند، هم جوان و هم پیر. در سال گذشته، با وجود دو شاخهٔ «We»، شمار ژاپنی‌های علاقه‌مند به رقص ارمنی افزایش یافته و رقص ارمنی در ژاپن شناخته‌شده‌تر شده است. از استپان پرسیدم که از دید حرفه‌ای خود، ژاپنی‌ها چگونه رقص ارمنی می‌کنند؟ او پاسخ داد: «جوانان رقص‌کن در توکیو بسیار خوب هستند؛ آن جوانان که Yarhush'ta را می‌رقصند — ویدیوهای مشهورشان را حتما دیده‌اید — خیلی خوب می‌رقصند. مطمئناً سبک و ترکیبِ ژاپنی هم در آن وجود دارد، اما فکر می‌کنم تا حدی روح ارمنی را بیان کرده‌اند. همکاران من و دوستان ساسو‌نی من که آن ویدیو را دیدند گفتند که روح ساسوْن به طور کامل حضور دارد و با روحِ ساسوْن توسعه خواهد یافت.» از دید حرفه‌ای، ژاپنی‌ها از رقص ارمنی لذت می‌برند. چه چیزی ژاپنی‌ها را به رقص ارمنی جذب می‌کند؟ استپان توریان می‌گوید پاسخ واحد و قطعی وجود ندارد، اما با این وجود ما تفاوت‌های مشترکی با مردم ژاپن داریم که علاقهٔ آنان به رقص‌های ارمنی را توضیح می‌دهد. علاوه بر این، رقص‌های ملی ارمنستان در سال‌های اخیر به طور گسترده پخش شده‌اند و اکنون در کشورهای مختلف شناخته می‌شوند. رویدادهای بزرگی در ایروان و استان‌ها برگزار می‌شود و هزاران نفر در رقص‌های قومیِ ارمنی شرکت می‌کنند. بسیاری از وبلاگ‌ها گردشگران را ترغیب می‌کنند تا در آن ایام به ارمنستان بیایند و از رقص ملی ارمنی لذت ببرند و به «دایرهٔ رقص» بپیوندد. بنیان‌گذار «We» می‌گوید این تبلیغات همچنین به علاقه‌مندان ژاپنی به رقص ارمنی برای آغاز رقص ارمنی کمک کرده است. رقص ملی ارمنستان قدرتی برای اتحاد، گردهم‌آوری، ایجاد جامعه و خانواده دارد. شاید همهٔ جوامع نیاز به چنین وحدتی داشته باشند، و شاید این توضیحی باشد برای علاقهٔ خارجیان به رقص‌های ارمنی — دست در دست، شانه به شانه، با هر ضربهٔ دست. این موضوعی است برای تحلیل و پژوهش عمیق، و مصاحبه‌شونده اضافه می‌کند: «رقص‌های ارمنی بدون تردید قدرتِ یکپارچه کردن مردم را دارند. من فکر می‌کنم در کشورهای توسعه‌یافته که روی فردِ قوی و شهروندِ قوی تأکید می‌شود، جامعه به پرورش افراد قوی می‌پردازد، اما بسیاری از مردم نه تنها باید قوی باشند بلکه دوستان، همراهان نزدیک و هم‌فکران هم داشته باشند. قوی بودن می‌تواند به مرور زمان خسته‌کننده باشد و بهتر است با فرهنگ بتوانند جمع شوند، دوستانی بسازند و از زندگی روزمره انرژی بگیرند. از این نظر رقص‌های ارمنی بسیار مؤثر هستند.» رقص ارمنی به عنوان پایهٔ دوستی ارمنستان-ژاپن روابط بین ملّت‌ها به ندرت بر پایهٔ مبانی سیاسی استوار است. اگر کشورها احساس نزدیکی کنند، منافع مشترک و دوستی برقرار باشد، برقراری روابط سیاسی آسان‌تر می‌شود. در این معنا، همکاری فرهنگی می‌تواند پیوندهای سیاسی و اقتصادی ارمنستان و ژاپن را تقویت کند. امروزه ارمنستان و ژاپن انجمن‌ها و سازمان‌های دوستی ارمنستان–ژاپن را میزبانی می‌کنند که فرهنگ‌های دو ملّت را ترویج می‌دهند و پیوندهای تاریخی-فرهنگی را تقویت می‌کنند. در این زمینه، رقص پیامی قدرتمند دارد، چون چیزی که سریع‌ترین احساس نزدیکی را القا می‌کند، رقص است.